Location

• De BurchtEen kunstmatige heuvel van rond het jaar 1000, twaalf meter hoog en ouder dan de stad eromheen. De burcht erop was een dwangburcht; sinds de stad hem in 1651 kocht, is het een vrij toegankelijk stadspark.
• Diaconaal Centrum De BakkerijHet huiszittenhuis aan de Oude Rijn, voor het eerst genoemd in 1427 en vernoemd naar de Armenbakkerij die de diakenen hier bouwden. Sinds 1985 helpen twee kerken er samen wie hulp nodig heeft — ook asielzoekers en ongedocumenteerden.
• Eerste Turkse Moskee – ISN Mimar Sinan MoskeeDe eerste Turkse moskee van Leiden, in 1985 aan de Hooigracht geopend door de Turkse Islamitische Culturele Vereniging. De azan klonk er openlijk — Leiden was een van de eerste Nederlandse steden waar dat te horen was. Sinds 1992 zit de gemeenschap aan de Curaçaostraat.
• Eerste Turkse TheehuisHet eerste Turkse theehuis van Leiden, aan de Doezastraat — geen officiële instelling maar een plek van de gastarbeiders zelf. Zij kwamen na het wervingsverdrag van 1964 naar de Leidse fabrieken en vonden hier elkaar, en steun in een nieuw land.
• Erfgoed Leiden en Omstreken (Atlas Blaeu)Erfgoed Leiden en Omstreken aan de Boisotkade bewaart een Blaeu-atlas uit 1658-1659: zes delen gegraveerde kaarten, met daarin 'Turcicum Imperium', het Ottomaanse Rijk op zijn hoogtepunt. Te kwetsbaar om aan te raken, en daarom sinds 2007 bladzijde voor bladzijde gedigitaliseerd.
• Gedenksteen voor ScaligerDe gedenksteen aan Breestraat 113, op het huis waar Joseph Justus Scaliger van 1594 tot 1607 woonde. Hij kwam nooit in het Ottomaanse Rijk maar reisde naar het Oosten door de boeken, en liet zijn oosterse bibliotheek na aan de universiteit.
• Herenhuizen aan de grachten (Slavernij/Kolonialisme)De herenhuizen aan de grachten staan op geld dat overzee werd verdiend: in Leiden lagen geen plantages, alleen hun opbrengst kwam hier aan. Leids laken diende in West-Afrika als ruilgoed waarmee tot slaaf gemaakte mensen werden gekocht. In december 2025 bood de gemeente excuses aan voor de rol van het toenmalige stadsbestuur.
• Herenhuizen aan het RapenburgDe deftigste gracht van Leiden: hier woonden regenten, hoogleraren en kooplieden, onder wie plantage-eigenaren die hun Afrikaanse bedienden meebrachten. Op nummer 19 het huis van Von Siebold, op 12 een plaquette voor twee Japanse studenten uit 1863.
• Het Huis van Jacob GoliusRapenburg 12, genoemd naar Jacobus Golius (1596-1667), die uit Aleppo en Constantinopel ruim driehonderd Arabische, Turkse en Perzische handschriften meebracht. Hij schreef ook het Arabisch-Latijnse woordenboek dat twee eeuwen standaard bleef. Aan de gevel hangt nu een plaquette met twee Japanse namen.
• Hortus Botanicus LeidenDe oudste botanische tuin van Nederland, aangelegd in 1590, en de plek waar in 1593 de eerste tulpen van het land bloeiden: Carolus Clusius bracht de bollen mee uit Wenen, waar ze uit Istanbul waren aangekomen. In het voorjaar van 2026 komt ook de Turkse hazelaar terug uit Turkije.
• In den Vergulden TurkHet huis dat zijn naam dankt aan het fronton: Neptunus, een oosterling met tulband en Mercurius — handel met de Oriënt, over zee. De gevel kwam er in 1672-1673 voor de familie Le Pla, textielhandelaren uit Vlaanderen; daarvoor heette het pand 'de Vergulde Druyff'.
• Internationaal Filmfestival LeidenEen filmfestival dat in 2006 door vijf mensen werd opgezet en dat eerste jaar twee dagen duurde; in 2025 vond de twintigste editie plaats, elf dagen lang en met ruim honderd films uit de hele wereld. De meeste vertoningen zijn in Trianon en het Kijkhuis.
• Islamitische Begraafplaatsen in LeidenBegraafplaats Rhijnhof, in 1908 door de Hervormde Gemeente gekocht om er een begraafplaats 'voor alle gezindten' van te maken. Sinds 2010 heeft ze een islamitisch grafvak en sinds 2023 een tweede; de graven liggen richting Mekka.
• Japanmuseum SieboldHuisHet grachtenhuis waar Philipp Franz von Siebold van 1832 tot 1845 woonde en zijn Japanse verzameling aan het publiek liet zien — een museum dus al in de negentiende eeuw. Hij had alles verzameld op Deshima, de Nederlandse handelspost in de baai van Nagasaki. Sinds 2005 is het pand opnieuw Japanmuseum SieboldHuis.
• Kinderrechtenhuis (Heilige Geestweeshuis)Van 1583 tot 1961 was dit het weeshuis van Leiden — 378 jaar lang. Sinds 2010 is het het Kinderrechtenhuis, waar Defence for Children en de Kinder- en Jongerenrechtswinkel onder één dak werken: waar eerst voor kinderen werd gezorgd, gaat het nu over hun rechten.
• Leiden American Pilgrim MuseumHet museum dat laat zien dat Leiden voor de Pilgrims geen tussenstop was maar bijna twaalf jaar hun woonplaats. Zij waren Engelse separatisten, afgescheiden van de staatskerk; in 1620 vertrok minder dan de helft van hen met de Mayflower. De Amerikaanse historicus Jeremy Bangs richtte het museum in 1997 op.
• Leidse HofjesLeiden telt vierendertig hofjes: groepjes kleine huizen om een gemeenschappelijke binnenplaats, bij testament gesticht door rijke burgers voor arme oude stadgenoten — niet voor henzelf. Het oudste is het Jeruzalemhofje uit 1467; aan de Kloksteeg staat het Jean Pesijnhofje, op de plek waar eerder de Pilgrims woonden.
• Loge La VertuDe oudste vrijmetselaarsloge van Leiden, opgericht in 1757. Op 20 oktober 1864 werden hier Nishi Amane en Tsuda Mamichi ingewijd: de eerste Japanse vrijmetselaren die er ooit waren. Terug in Japan hebben zij er nooit over gesproken.
• Mabroek SlagerijHalal slagerij aan de Nieuwe Beestenmarkt sinds 1974 — elf jaar vóór de eerste Turkse moskee van Leiden: een gemeenschap richt eerst haar keuken in. Naast vlees liggen er delicatessen, olijven, brood en noten, en voor de islamitische gemeenschap is de winkel ook een ontmoetingsplek.
• Markt aan de Nieuwe RijnVolgens de stad zelf 'al meer dan 800 jaar een traditie': elke woensdag en zaterdag staat de markt langs het water van de Nieuwe Rijn. De delen heten nog naar wat er ooit lag — Botermarkt, Vismarkt, Koornbrug — en op de naamborden van de ruim zeventig kramen staat de stad van vandaag.
• MorspoortEen van de twee stadspoorten die Leiden nog heeft — van de oorspronkelijk acht. De stenen poort werd in 1669 gebouwd naar ontwerp van stadsbouwmeester Willem van der Helm. Ze was meer dan een doorgang: poortwachters hieven er accijns, bezoekers werden er ingeschreven, en in de achtkantige koepel zaten cellen.
• Openbare Kunst en Street ArtSinds 1992 verschenen op Leidse gevels meer dan 120 muurgedichten in tientallen talen — Russisch, Arabisch, Turks, Chinees, Hebreeuws, Berbers en meer. Het idee van het project: de muur leest in het schrift van wie hem leest. Daarnaast heeft de stad een levendige streetartscene met grote muurschilderingen.
• Raphelengius en Arabisch DrukwerkHet huis waar Christoffel Plantijn in 1583 zijn drukkerij vestigde en waar zijn schoonzoon Franciscus Raphelengius die overnam. Raphelengius was de eerste drukker in Europa die buiten Rome Arabisch zette; in 1595 gaf hij een proef van zijn Arabische letters uit. Wat in Rome de bekering diende, diende hier de studie.
• SingelparkMet ongeveer 6,5 kilometer het langste stadspark van Nederland, aangelegd langs de singels die Leiden vroeger omsloten: waar ooit de verdediging lag, loopt nu een park. Het kwam niet van de gemeente maar uit een burgerinitiatief. De ring is nog niet gesloten — zeven voetgangersbruggen moeten dat doen.
• Stadhuis Leiden: Halve MaantjesOp elk torentje van de stadhuisgevel zit een gietijzeren halve maan: het stadhuis draagt een islamitisch symbool, aangebracht door een protestantse stad in oorlog met een katholiek rijk. 'Liever Turcks dan Paaps' was de leus van de opstand — geen keuze voor de islam, maar voor de kant waar je mocht blijven wie je was.
• Stedelijk Museum De LakenhalHet museum zit sinds 1874 in de Laecken-Halle van 1640, de zaal waar het Leidse laken werd gekeurd en gemerkt: het staat dus precies op de plek waar het merk werd geslagen. Zeven eeuwen lang bepaalde textiel de stad; een deel van de grondstof kwam uit het Ottomaanse Rijk — angorawol, zijde, katoen.
• SterrenwachtDe oudste universiteitssterrenwacht ter wereld, terug te voeren op 1633: zij begon niet met een gebouw maar met een instrument, op verzoek van Jacobus Golius. Het huidige gebouw met koepel is van 1860-1861. Hier werkten De Sitter, Hertzsprung en Oort, en Einstein kwam vanaf 1920 elk jaar een maand.
• Stichting Islamitisch Centrum Imam MalikDe moskee aan de Nieuwe Marnixstraat, geopend in 2012; daarvoor zat de vereniging in een voormalige taxigarage die te klein werd. Zij is genoemd naar Malik ibn Anas, naar wie ook de malikitische wetsschool heet, de voornaamste van Marokko. Opgericht door en voor de Marokkaanse gemeenschap — maar het centrum noemt zich een ontmoetingsplaats voor iedereen.
• Thomas van Erpe (Erpenius)De eerste hoogleraar Arabisch van Leiden, benoemd in 1613. In datzelfde jaar publiceerde hij de Grammatica Arabica, de eerste correcte Arabische grammatica van Europa; hij kende ook Perzisch en Turks, en zijn meest blijvende nalatenschap zijn de Turkse en Perzische woordenboeken die hij samenstelde. Hij stierf in 1624 aan de pest; zijn handschriften gingen naar Cambridge.
• Uitgeverij en Drukkerij BrillIn 1683 begonnen als de boekhandel van Jordaan Luchtmans; sinds 1848 heet de firma E.J. Brill. Van 1883 tot 1985 zat zij hier aan de Oude Rijn, in een voormalig weeshuis. De drukkerij legde een enorme collectie oosterse lettertypen aan — van Arabisch tot Chinese karakters — en gaf de Encyclopaedia of Islam uit. Brill bestaat nog en is nog in Leiden.
• Universiteit Leiden (Academiegebouw)Hier werd op 8 februari 1575 de eerste universiteit van de Noordelijke Nederlanden opgericht: een geschenk van Willem van Oranje aan Leiden, uit waardering voor het verzet tegen de Spanjaarden. Het gebouw was daarvoor de kapel van de dominicanessen, gewijd in 1516. In 2024-2025 telde de universiteit 33.839 studenten, met meer dan 120 nationaliteiten.
• Universiteit Leiden: Islamitische StudiesHet gebouw waar de universiteitsbibliotheek van 1595 tot 1983 zat — de Oude UB — en waar de oosterse collecties binnenkwamen: het legaat van Scaliger, de handschriften van Golius. In hetzelfde pand wordt nu de islamitische wereld onderwezen: de boeken kwamen eerst, het vak volgde. Wie hier Midden-Oostenstudies doet, kiest een taal: Arabisch, Perzisch, Turks of modern Hebreeuws.
• Universiteitsbibliotheek Leiden – Oosterse CollectiesDe oosterse collectie van de universiteit, nog altijd het Legatum Warnerianum genoemd: Levinus Warner, resident in Constantinopel, liet in 1665 duizend handschriften na aan Leiden. Nu telt de collectie zo'n 6.500 handschriften, van Noord-Afrika tot Centraal-Azië. Sinds 1983 ligt zij hier aan de Witte Singel, onder lichtkoepels die aan de kassen van de Hortus zijn ontleend.
• Voormalig Islamitisch Centrum Leiden (ICL), nu Al HijraDe Stichting Moslimgroep Leiden werd opgericht in 1978, zeven jaar vóór de eerste Turkse moskee van de stad: de gemeenschap organiseerde zich voordat zij een gebouw had. In 1982 trok zij in een pand aan de Rembrandtstraat dat het Apostolisch Genootschap had achtergelaten, en in 2018 verhuisde zij naar het Ter Haarplein. Al-hidjra betekent de uittocht — de naam van een gemeenschap die zelf is verhuisd.
• Voormalig Turks Honorair ConsulaatGebouwd als bijbank van de Nederlandsche Bank en in 1918 in gebruik genomen, naar een ontwerp waaraan de jonge J.J.P. Oud meewerkte — kort daarna medeoprichter van De Stijl. Van 2010 tot 2020 zat hier het honorair consulaat van Turkije, gedragen door één man: honorair consul-generaal Joost Peters. Toen hij in 2019 overleed en er geen opvolger kwam, sloot het.
• Voormalige Boekhandel E.J. BrillHet antiquariaat van E.J. Brill zat hier vanaf 1948. Rond 1990 wilde Brill zich beperken tot wetenschappelijk uitgeven en verkocht de winkel aan Rijk Smitskamp: zij ging niet dicht maar heette voortaan Het Oosters Antiquarium, gespecialiseerd in oosterse handschriften en oude drukken. In 2006 sloot zij; het bedrijfsarchief ging naar de Universiteitsbibliotheek.
• WaaggebouwDe Waag van 1659, naar ontwerp van Pieter Post, op de plek waar sinds 1455 al een houten waaggebouw stond. De stad bezat het waagrecht: kooplieden moesten hun goederen hier laten wegen, zodat Leiden kwaliteit kon keuren en accijns kon heffen — wegen was geen dienst maar een recht. Boven de poort beeldt een reliëf van Rombout Verhulst het waagbedrijf zelf uit.
• Waalse KerkDe kerk van de hugenoten die uit Frankrijk en Wallonië naar Leiden vluchtten: in 1584 telde de gemeente 425 leden, in 1643 vijfduizend. Vanaf 1638 kerkte zij in deze kapel van het oude Sint-Catharinagasthuis. Er worden hier nog altijd Franstalige diensten gehouden, begeleid door het orgel uit 1746.

Niets gevonden onder die naam.